Aanpak van stilstaand water in gebouwen

Het coronavirus blijft zich door het hele land verspreiden, waardoor veel voorzieningen – waaronder studentenhuizen, hotels, vakantieappartementen, winkelcentra en andere gebouwen – onverhoopt moeten sluiten of met een zeer lage bezettingsgraad moeten functioneren.  Hierdoor kunnen watervoozieningssystemen in gebouwen, waar normaal gesproken dagelijks honderden of duizenden liters water door kranen, leidingen en apparatuur stromen, gedurende een onbekende periode – mogelijk zelfs enkele maanden – stil komen te staan. 

Door stagnatie kunnen ernstige problemen optreden die op lange termijn schade veroorzaken, de waarde van onroerend goed verminderen en zeer moeilijk te verhelpen zijn zodra het gebouw weer in gebruik wordt genomen. Welke problemen worden veroorzaakt door stagnatie in watervoozieningssystemen en wat kunnen gebouweigenaren hieraan doen?

Door een lage doorstroming en stagnatie in watersystemen neemt het gehalte aan desinfecteringsmiddelen af en stabiliseert de temperatuur zich op het omgevingsniveau.  Dit schept optimale omstandigheden voor de vorming van biofilms in warm- en koudwaterreservoirs, warmwaterboilers, douchekoppen, kranen, ijsmachines, zwembaden, bubbelbaden, sierfonteinen en koeltorensystemen.  Biofilms zijn ‘samenlevingen’ van aan oppervlakken gehechte bacteriën die rechtstreeks verband houden met ernstige corrosieproblemen, biovervuiling en de groei van legionella en andere ziekteverwekkers in het sanitair van gebouwen. Eenmaal gevormd zijn biofilms moeilijk uit watersystemen te verwijderen, zelfs bij hoge concentraties desinfecteringsmiddelen.

Hoewel elke situatie anders is, zijn er praktische maatregelen die u kunt nemen bij het buiten gebruik stellen van een gebouw om het risico op schade aan het watersysteem en de groei van via water overdraagbare ziekteverwekkers te verminderen:

• Zorg dat de HVAC-systemen van het gebouw blijven werken om de temperatuur en de luchtvochtigheid op peil te houden.
• Indien deze niet nodig zijn voor de werking van het HVAC-systeem, moeten koeltorens, koelmachines, warmtewisselaars en de bijbehorende leidingen volledig worden leeggepompt. Als een systeem met stilstaand water niet wordt geleegd, kan dit leiden tot ernstige corrosie en problemen met biologische aangroei. Het kan bovendien bijdragen aan de verspreiding van de veteranenziekte. 
• Als de koeltoren voor de werking van het HVAC-systeem nodig is, kunnen specifieke behandelingsprotocollen noodzakelijk zijn om situaties met een lage belasting het hoofd te bieden.  Het kan nodig zijn de dosering van remmers aan te passen, en de microbiologische controle kan extra uitdagend zijn. Leg de waterbehandeling niet stil als de koeltoren in bedrijf is.  
• Laat sierfonteinen, bubbelbaden en zwembaden volledig leeglopen, tenzij er goedgekeurde behandelings- en monitoringprotocollen worden gehanteerd. Een uitbraak van de veteranenziekte in 2019, die leidde tot meer dan 140 besmettingen en 3 sterfgevallen, werd in verband gebracht met een slecht onderhouden showmodel van een bubbelbad.
• Ontkoppel de watertoevoer naar ijsmachines, koffiezetapparaten, waterfilters en soortgelijke apparaten.  Desinfecteer de toevoerleidingen en plaats nieuwe filters voordat u een apparaat weer in gebruik neemt. 
• Zorg dat de temperatuur van de warmwaterboilers op de voorgeschreven waarde is ingesteld (bij voorkeur op 48,9 ⁰C of hoger).
• Spoel alle warm- en koudwaterkranen (douches, kranen, oogdouches) minstens één keer per week door.  Leg het doorspoelschema vast in logboeken. Door regelmatig door te spoelen kan de noodzaak om het drinkwatersysteem te desinfecteren voordat het gebouw weer in gebruik wordt genomen, worden verminderd.
• Controleer regelmatig het chloorgehalte, zowel bij de toevoer als op andere plaatsen in het gebouw, om te zien of het doorspoelen voldoende effect heeft. Er zijn eenvoudige testkits verkrijgbaar voor het testen op chloor.

Hebt u een plan voor legionella risicobeheer, dan zijn veel van deze stappen al vastgelegd. Zo niet, dan is het raadzaam om een specialist op het gebied van waterbehandeling te raadplegen, die u kan adviseren over specifieke maatregelen die u kunt nemen om het risico op problemen tijdens de buitenbedrijfstelling te verminderen, evenals over herstelmaatregelen om te nemen vóór het opnieuw in gebruik nemen van het gebouw.